(note: bài này phải tận ngày 26 mới viết xong, để ngày 13/3 cho vui thôi)

thực ra là hậu sinh nhật, một ngày sau đó. đố quý độc giả, cảnh nào?

tl;dr: hesll trong tâm thế lần đầu xem phim của đạo diễn làm nghề tử tế kể lại cho mọi người trải nghiệm xem phim, bào chữa + đưa ra nguyên nhân + giải pháp cho việc khán giả không hiểu được sự vô lý xuất phát từ cái tôi của Hoài, cũng như tại sao hesll thích cái vibe nghiêng về tình bạn của cặp đôi Hoài-Hiếu.

[dẫn chuyện]

điện ảnh Việt Nam mà tôi được tiếp xúc xưa giờ chỉ gồm hai loại phim. đầu tiên là phim thánh trần. ngoại trừ Nhà bà Nữ, phim của anh ta gần như không có sạn, vì nó là một bãi biển cmnr, khác là thay tiếng sóng vỗ bằng tiếng người. thứ hai là phim cúng cụ. xếp hạng thì Đào, phở và piano ~< Mưa đỏ < Địa đạo « Tử chiến trên không, k hiểu sao lại đem bộ phim nhiều sạn như Mưa đỏ đi tranh giải Oscar. mà kệ, sạn có thể nhiều hay ít, nhưng ít ra là phim có cấu trúc – có dữ dội, có khoảng lặng đàng hoàng.

lúc mà tôi check threads và thấy mọi người nói rất nhiều về Cảm ơn người đã thức cùng tôi, tôi cũng nhủ trong lòng nhất quyết đi xem. sẵn tiện sinh nhật tháng 3 được CGV tặng free bỏng nước, vào đúng buổi chiều thứ 6 ngày 13, tôi dùng thêm quyền U23 và tặng bản thân một trải nghiệm xem phim thoải mái nhất có thể với 100k: bắp mix vị phô mai caramel thay cho ăn trưa + một chỗ ngồi êm ái trong rạp phim vắng vẻ.

…holy moly! đây là bộ phim duy nhất tôi cảm thấy may mắn vì đã xem một mình. (chứ cái lúc đấy mà có người ngồi cạnh thì dị lắm)

[lời mở đầu]

nghe tới thể loại phim nhạc kịch cũng lâu, nhưng chưa xem bao giờ, càng không bao giờ nghĩ Việt Nam sẽ có một bộ phim như thế.

tóm tắt toàn thể bài viết này là, với khả năng cảm thụ nghệ thuật non nớt của tôi, mặc dù tôi cảm thấy nguồn gốc mâu thuẫn chưa được làm rõ, dẫn tới việc phải tự diễn giải nguyên nhân dẫn tới cao trào, nhưng vì phần cuối phim làm tôi khóc ngon lành giữa rạp, và lần đầu tôi thấy tư tưởng tương đối woke xuất hiện trong một bộ phim điện ảnh Việt Nam, tôi chấm 8.5/10.

tôi nghĩ là những lời khen có cánh, chỉ ra khuyết điểm hay là phân tích ẩn ý thì có nhan nhản trên mạng rồi, nên nếu viết để thuần review thì viết lại cũng thừa. lý do tôi viết bài này,

  • đầu tiên là để bênh bà Hoài một đoạn và đề xuất một cách cài đặt mâu thuẫn khác
  • thứ hai là ghi lại cảm xúc và suy nghĩ của bản thân,
  • và sau đó, đặt trong bối cảnh series hai tràng nước mắt sinh nhật, là để ghi lại một chuỗi hiện tượng kỳ lạ không thường xảy ra với một dịp mà người ta thường ăn mừng – nếu không có những gì đã xảy ra vào một ngày trước đó, tôi không nghĩ mắt tôi hôm đó sẽ ướt nhẹt như vậy.

dưới đây là toàn bộ những cảm nhận của tôi, từ những thứ tôi note lại, từ đầu phim tới cuối. CẢNH BÁO: NẾU CHƯA XEM, MUA VÉ ĐI XEM HẾT HAI TIẾNG RƯỠI PHIM ĐI RỒI ĐỌC TIẾP.

[đầu phim]

phân cảnh nhạc kịch mở đầu với tôi khá là khó xem. tôi không rõ là chủ ý hay là tay nghề y hệt góc quay – không vững, nên bị loạn, xem hơi chóng mặt. tôi bất ngờ vì anh Lâm của Balanha là một thằng cộc cằn vụng về nhưng có trái tim yêu thương, chứ tôi không biết ảnh nhảy tự tin như vậy :P chị Tâm với cái đầm, đầu phân cảnh ngoại cuối cùng nó Marilyn Monroe thế nào í. sau đấy thì tới chị Hoài. cũng như nhiều khán giả khác, tôi cũng sợ Hoài có một cái kết buồn.

đoạn này phát ra bài Họa sĩ bầu trời của Gác Mái. tôi có phức cảm với hoài niệm. tôi có cảm giác gắn bó đặc biệt với thứ âm nhạc từ các nghệ sĩ độc lập ở giai đoạn xưa cũ ấy (cụ thể là cách đây 5-7 năm), tới mức mà kể cả giữa chốn đông người, miễn là những bài hát tôi yêu thích được phát lên, mồm tôi sẽ tự động mấp máy.

tôi thấy mọi người bảo phim nhiều sạn. ban đầu tôi không thấy sạn đâu cả, tôi thấy phục trang và bối cảnh khá đồng bộ với từng cột mốc thời điểm của phim. ở bối cảnh tầm 201x, lúc nhìn thấy chiếc điện thoại mỏng mỏng có nút nguồn tròn tròn nhỏ nhỏ xinh xinh, tôi chợt nhớ lại cái thời cứ về đêm lại đợi mẹ ngủ để lén lấy chiếc Xperia của mẹ ra chơi. “uầy, đạo cụ đúng thời điểm thật”. btw nhìn chị Trang rap nó Suboi í, 201x cực kỳ.

tôi nhìn thấy anh Phương Nam. tôi cứ nghĩ sẽ làm hề. nhưng cuối cùng thì miếng hài không hề nằm ở anh Nam, nên tôi có cảm giác không quen à quên, tôi đang xem phim được làm nghiêm túc.

tôi đã nghĩ “uầy, tình tiết cũng không khó đoán”. phim setup cho hai người gặp lại nhau trên chuyến tàu là tôi đã biết cái bầu của Hoài là từ đâu ra. từ khi nhìn thấy đôi mắt của đạo diễn Khang, cách mà anh ta chú ý và giúp đỡ Hoài (và easter egg hẹn 4h nhưng tới từ 3h), tôi đã biết sẽ còn có gì sau đó nữa.

nhưng mà thế thì tôi đã không viết một bài dài như thế này. điều bất ngờ, bỏ qua những điểm vô lý trong cách xây dựng mâu thuẫn, thì đến từ những tình tiết nhỏ nhặt trong phim.

lúc Hoài ra Sài Gòn đi học, ba dò Hoài 3 điều ba dạy bảo, Hoài dò ba 3 điều Hoài dặn ba tôi bất ngờ là trước lúc Hiếu đi Hàn, có cảnh 3 điều chúng mình dặn nhau.

tôi bất ngờ (dù thực ra không đáng để bất ngờ) khi mà con ghệ Hoài bay sang Hàn để gây bất ngờ cho Hiếu, và Hiếu về sớm một hôm hù cho Hoài hết hồn. tôi cũng bất ngờ vì màn quảng cáo đánh răng bất ngờ =)) cảm ơn Closeup đã quyết định đầu tư để tôi có thể khóc toác cả mồm, lộ hết cả hàm răng đẹp nhờ Colgate với P/S :P

[mâu thuẫn]

hóa ra sạn ở đây là sạn về kịch bản, chứ không nhẽ cài cắm easter egg đủ kiểu mà không nhận ra nam Bắc nữ Nam ở miền Trung ngay trước mặt, cái đấy không phải là sạn :)

tôi biết là thằng Hiếu viết bài này nếu vào mâu thuẫn thì cũng sẽ cãi nhau ngu không khác gì ông Hiếu trên phim ảnh, và đầu óc cũng không thể nghĩ thoáng ra khi nhận được tin mừng giữa cơn bão nợ nần, nếu không có bé Hoài khai sáng (sau khi cãi nhau) nhưng ít ra thì cái mâu thuẫn số 1 còn có đầu có đuôi. cùng nhau phân tích mâu thuẫn số 2 thôi.

Hiếu nghĩ Hiếu đáng lẽ có thể bảo “thì giờ anh gia công là để luyện tay nghề cho tinh, sau này mới làm nên cuốn truyện hoàn hảo được!”. nhưng mà thế thì “and then they fkd”, hết phim.

có thể mọi người nghĩ Hoài quá đáng khi cái mặt xị ra mỗi lần Hiếu “không vẽ cái mình muốn”. rõ là với cùng bối cảnh tương tự, ngoài đời thì không có ai như thế hết, việc đầu tiên là ăn mừng hôn hít chí chóe cái đã (cái này tí tôi nói sau). nhưng lý do tôi bảo là tôi “tự diễn giải” nguyên nhân mâu thuẫn thay vì bảo “mẹ, cãi nhau con nít xàm lờ” là vì như sau:

tôi có thằng bạn học code, nhưng tâm hồn cũng hướng nghệ thuật, cũng có thực hành viết văn chương, cụ thể hơn là truyện ngắn. khi tôi nhìn Hoài, tôi nghĩ tới nó – một đứa có tư duy khác người (nhưng mask làm người thường cũng giỏi), có những suy nghĩ mà một người không có tư duy đủ mở nghe vào sẽ thấy trái với lẽ thường, nếu không muốn nói là hâm. hôm trước, tôi review cho nó toàn bộ phim. mặc dù nó vẫn chửi Hoài quá đáng, nhưng sau khi kiểm chứng để đảm bảo tôi không nhớ nhầm, thì đúng là tư duy nghệ thuật thì vẫn same same: vẫn là một đứa có cái tôi và tiêu chuẩn nghệ thuật cao, vẫn là một đứa áp cái tiêu chuẩn đấy lên những người mà nó tin tưởng sẽ có tương lai, và cũng là một đứa muốn được chứng kiến sự phát triển của người khác. tóm lại, không biết mọi người như nào, nhưng tôi hiểu cách mà Hoài nghĩ về công việc mới nhận của Hiếu.

nhưng có hai thứ. một là Hoài không nhận ra Hoài có nhiều đặc quyền hơn Hiếu. tuy mất mẹ sớm và bố điếc, nhưng ít ra bố Hoài không phá, Hoài cũng không bao giờ phải lo lắng nhiều về tiền nong. Hiếu thì ngược lại, gánh nợ hộ mẹ; tưởng là trả hết nợ thì lại phải nai lưng ra trả tiếp. khi bụng bạn đói thì việc đầu tiên cần làm là lấp đầy bụng khi đó mới tiếp tục với sáng tạo được.

hai là chính Hoài là người tự chỉ điểm mâu thuẫn trong việc áp đặt quan điểm bản thân lên Hiếu. trước khi có vai chính, Hoài cũng đi đóng quảng cáo. Hoài cũng là người mở mồm ra câu “em là đạo diễn, em có quyền thay đổi kịch bản đâu” cuối cùng thì cũng là để hiện thực hóa ước mơ của người khác, chứ có phải là kịch bản của Hoài hay của Hiếu đâu. vậy thì Hoài lấy tư cách gì?

lúc tôi đặt ra câu hỏi này, tôi thấy cân cấn. có lẽ tư cách ở đây là khi nào Hoài cũng nuôi giấc mơ về việc làm nghệ thuật chân chính, còn suy nghĩ của Hiếu hiện tại là phải no đủ đã. với tôi không biết việc gia công vẽ truyện tranh như nào, nhưng tôi nhớ là diễn viên nhiều khi cũng góp một phần nhỏ chỉnh sửa kịch bản, và vẫn có thể thổi hồn vào đó. nhưng một giảng viên tôi ghét đã từng bảo “ở đại học thì các em chỉ việc làm theo thôi, sáng tạo đợi đến khi đi làm đi”. tôi kịch liệt phản đối quan điểm này trên mặt chữ, nhưng nếu mở rộng góc nhìn ra, rõ là ở giai đoạn tập sự thì thật là ít có sự sáng tạo mà chủ yếu là học theo chỉ đạo của người khác, và thực ra việc luyện nhuần nhuyễn các khâu cơ học dù sao vẫn là tốt thôi.

như tôi bảo, mâu thuẫn này với tôi không hề phi thực tế, và tôi thấy vấn đề mà đạo diễn đặt ra cũng tương đối thú vị. bản thân tôi cũng là một người có cái tôi cực kỳ cao mà. tuy nhiên, bối cảnh mà đạo diễn cài nhân vật vào thì nó vô lý, và cũng không được đẩy lên mức mọi người cảm thấy căng thẳng đến ngộp thở, nên người xem không thể cảm được cảm xúc và suy nghĩ của hai người trong cuộc cãi vã, hoặc chỉ thương hại anh nam chính thôi chứ không hiểu tại sao Hoài lại vô lý như vậy.

tôi nghĩ đáng nhẽ biên kịch phải làm một trong hai việc sau: hoặc lý giải nguồn gốc cho cái quan điểm nghệ thuật cực kỳ cực đoan của cổ; hoặc phương án dễ hơn là phải đợi cuộc sống hai đứa nó đủ rồi, nhưng Hiếu vẫn không dám mơ lớn, và mâu thuẫn giữa hai quan điểm nghệ thuật dưới một mái nhà xảy ra.

cơ mà, dù sao phim này là để chữa lành, chứ không phải là tuyên ngôn nghệ thuật hay gì cả. chủ đề nghị luận được anh 3C đặt ở đấy rồi về nhà anh em tự đặt vấn đề tự suy luận.

(25/3 – bổ sung) ôm qua xem phỏng vấn trên Made By Vietnam thì lại càng bối rối nữa, vì 3C bảo là thực ra Hoài là một người rất thực tế. tóm lại là có hai con người đang sống trong thế giới thực tế; nhưng từ khi gặp lại, hai ông bà này nhắc nhau đừng bao giờ quên ước mơ của mình. sau khi nghe diễn giải gốc thì tôi kiểu “uh… cũng hợp lý” khi nhìn cách hai con người này cãi nhau, nhưng vẫn chưa thuyết phục lắm…

giờ thì quay lại với mạch truyện.

[người mẹ… có ước mơ?]

tôi cảm thấy run sợ khi Hoài bước vào phòng khám. tôi không run cho tương lai của Hoài, đạo diễn đã cài cho Hiếu cắm vào rồi, đạo diễn cũng muốn nói về “đứa trẻ bên trong” (lướt threads xem cinetour mới biết <(“) ), nên tôi thừa biết kiểu gì Hoài cũng giữ đứa bé. tôi chỉ sợ 1 phút nữa tôi sẽ thất vọng vì giáo điều pro-life.

pheww, quên mất nhỉ, không phải tự nhiên mà người ta seeding phim như vậy. tôi quên mất tường tận chi tiết đoạn hội thoại giữa Hoài và Trang để phân tích đoạn này. nhưng tôi nhớ chắc chắn rằng, sau khi đoạn hội thoại kết thúc, tôi cảm thấy nhẹ nhõm.

nhưng tôi rất thắc mắc với quyết định của Hoài. thông thường, ngay nghe lúc nghe tin, kể cả đã chia tay, bà mẹ sẽ liên hệ ông bố để tính chuyện. đứa con cũng là của thằng cha, giấu nhẹm mấy năm như thế tôi thấy không ổn. tôi không rõ Hoài quyết định chọn làm single mom để làm gì.

ý là cũng không hẳn là không hiểu được. tôi có tưởng là có khi nào bả thương ông Hiếu tới mức không muốn ổng chịu cực? đoạn cuối phim, Hoài có bảo không muốn chỉ quay lại vì nghĩa. lúc chia tay, Hoài nghĩ Hoài chỉ thương thằng bé đam mê vẽ truyện tranh cháy bỏng trong Hiếu. vậy là cũng vì sợ trái quan điểm nuôi con, sợ con bé sống trong gia đình không hạnh phúc, nên thà mình tự lo còn hơn?

tôi thấm lời cô ta nói lắm. nhưng dù sao, với đầu óc hạn hẹp của một người chưa làm ai có bầu bao giờ, thì tôi vẫn kiểu “sis, you could’ve chosen smth better than this”.

có một sạn nhỏ, nếu như tôi nhớ chi tiết dưới đây không nhầm cái lúc Trang về rủ Hoài đi du học, Hoài trách Trang hồi đấy khuyên giữ con, sao giờ lại đòi bả xa con. cơ mà hình như Trang từng nói lời nào như kiểu khuyên giữ con hay không.

[tại sao lại thế?]

cái lúc quay lại cảnh đầu tiên, tôi nhìn đồng hồ thì mới được 2/3 phim. đúng là phim chữa lành không bao giờ có cái kết tệ.

cái lúc mà ông Năm vào thăm chị Hoài, tôi chợt nghĩ lý do xây dựng một ông bố điếc thay vì một bà mẹ điếc là vì hình tượng chung của một ông bố là ít nói mà chủ yếu yêu thương bằng hành động?

…ông Năm hỏi “con dự định như nào”. ông Năm hỏi lại “không, dự định của bản thân con á” một khung cảnh bình dị, màu tươi sáng, không hề lâm li bi đát, chỉ là một câu hỏi hơi khó trả lời với chị Hoài.

ỦA WTF TÔI KHÓC? tôi nghĩ chắc chẳng có ai nghe câu đấy lại bật khóc như tôi. tôi vẫn chưa lý giải được cảm xúc của tôi lúc đó.

giai đoạn này tôi cũng tự vấn về tương lai của bản thân tôi đang hoài nghi về năng lực của chính mình tôi vẫn chưa thoát khỏi bóng ma quá khứ tôi cũng sợ tôi không là một ai.

tôi có chợt nghĩ, “ô thế ví dụ như hai cha con mà giận dỗi cãi nhau thì như nào nhỉ” tôi nghĩ là kể cả ông Năm không bị điếc thì đôi tai cũng không bị tra tấn như cả nhà tôi đợt COVID.

và suốt mấy chục phút sau đó, nước mắt tôi giàn giụa liền tù tì. chắc những ai đã theo dõi sát sao tôi từ đầu sẽ không khó hiểu tại sao tôi lại khóc.

[đoàn tụ]

lúc chỉ về, con bé mất một lúc lâu mới dám tin vào mắt mình. tôi cũng bất ngờ (nghĩ lại thì cũng không bất ngờ lắm) khi chị bé không la mắng đánh con khi con bé đột ngột cắt cọng tóc vì muốn nhận vai hoàng tử. chưa kịp dừng đã trào lại. nay dễ bị kích động quá.

vì đây là phim, tôi biết kiểu gì Hiếu cũng sẽ gặp lại con. tôi chỉ không biết là phản ứng của anh ta như thế nào. tôi tưởng ảnh có bồ mới. hóa ra ảnh lén chăm con bấy lâu nay. ảnh cũng chả có bồ, tặng hoa cho con, con bảo đăng thì đăng thôi. liêm hệt thằng bạn tôi. xử lý khá an toàn, nhưng cũng hợp lý.

(đạo diễn dàn dựng cho) hai cha con lên kế hoạch tác chiến hay ghê, đoán trước mẹ nó sẽ chưa chấp nhận vội, nên cài sẵn quả bom quyển truyện số 2 (quên tiêu đề rồi) làm một cú chốt hạ. vậy là từ hoài nghi, sau 15 phút, con ghệ Hoài lập tức hối hận vì đã đuổi đứa trẻ chưa bao giờ chết đấy đi. chỉ chờ có thế, canh đúng số phút, anh ta lập tức lùi xe, và bước ra từ xe như một soái ca. đúng là đỉnh vl.

nghe bảo anh trai lần đầu đọc kịch bản thì khóc.

[recurring symbols]

và hình ảnh cuối cùng là hộp bút, lúc này là để cầu hôn.

một trong những đặc trưng của hài độc thoại nước ngoài mà tôi nhận thấy sau bao nhiêu năm, đó là một câu punchline nhắc lại một tình tiết trước đó, thường nằm ở kết bài. tôi đoán rằng thực ra việc cho một hình ảnh (biểu tượng hoặc ngẫu nhiên(nhưng vẫn có hàm ý?)) xuất hiện lại ở những thời điểm quan trọng thực ra là một điều khá bình thường với những tín đồ của bộ môn nghệ thuật thứ 7.

nhưng đây là bộ phim Việt đầu tiên mà tôi thấy được những hình ảnh, vật thể có phương thức xuất hiện trở lại, hoặc tuần hoàn kiểu như thế (hoặc ít nhất là lần đầu tiên tôi để ý) nên thật ra chẳng bất ngờ gì, chỉ là thay vì cơm nguội với rau thì giờ cơm nóng có thịt.

[không giống người yêu?]

cuối cùng là việc mọi người bảo hai người không ra dáng người yêu, không có chemistry. và đúng là 3C bảo hai người này lúc casting ra vibe bạn bè thân thiết hơn là người yêu. chưa kể là Kaycee có chồng có con rồi, dân tay ngang nhảy vào điện ảnh thì mấy cái này cũng nguy hiểm, dễ gây mất hạnh phúc gia đình lắm.

không hiểu sao nhưng tôi lại thích cái vibe này, nên tôi phản đối quan điểm của mọi người.

sau mấy năm dữ dội, tôi đang thèm khát những giây phút yên bình. tất nhiên, bản chất của tôi vẫn là một thằng d^đ~, nên tôi vẫn thèm những cái chạm, những cái ôm, những cái khác nữa. nhưng tôi cũng nhận ra những thiếu sót của bản thân, khiến cho trước đây mình chưa tận hưởng nhiều khoảnh khắc tầm thường như thế, khiến cho trước đây mình chưa nhận ra được những ẩn ý, những sự quan tâm của người khác dành cho mình, khiến cho trước đây mình cũng không/không-thể/không-đủ-khả năng/(???) thể hiện sự quan tâm của mình tới người khác, mà chỉ đứng yên quan sát.

người ta chỉ thèm khát cái điều mà mình không làm được. và vì thế, tôi yêu cái sự bình yên của cặp đôi này. tôi yêu cái vẻ ngoài, cái hành xử đụt đụt, nhưng hành động vô cùng thực chất, đầy ấm áp của ông anh. (tôi chỉ có nửa đầu thôi) tôi yêu cô gái có cái tiêu chuẩn kèm cái tôi cao tới mức muốn nửa kia của mình cũng phải đạt được như thế. dù sao thì cổ cũng luôn muốn ngày mai sẽ tiếp tục thấy thêm một phiên bản tốt hơn của người ta. tôi yêu việc hai người đặt ưu tiên việc hiện thực hóa ước mơ của người kia lên trước cái ước mơ của mình. tôi yêu việc những gì được thể hiện qua màn ảnh là những cái ôm, những niềm vui sẻ chia cùng nhau, những cử chỉ quan tâm.

tôi yêu cái tình yêu softcore, platonic, thuần khiết mà 3C đã chủ đích lựa chọn.

[kết bài]

tóm lại, tôi thấy cả Hoài lẫn Hiếu trong tôi. tôi thấy Hoài trong phần hoài bão của tôi tôi thấy Hiếu trong cái đống lo âu của tôi. tôi thấy hai người trong cái tương lai hụt của tôi.

dù không phải chi tiết nào cũng được phát triển trọn vẹn vì phải gói gọn tầm 2 thập kỷ xuống 2 tiếng rưỡi, “Cảm ơn người đã thức cùng tôi” trước tiên đã cho tôi nhìn thấy một hy vọng cho nền điện ảnh thương mại Việt Nam: phim hay, có ý nghĩa, tư tưởng đủ woke, vẫn có thể có chỗ đứng trong thị trường. sau đó là phim đã thành công đổ thêm dầu vào sự đau đầu của một bạn trẻ vừa mới bước qua tuổi 22 được ngày thứ 2.

và vì thế, tràng nước mắt số 2 tuôn trào, 2 chiếc vé cho 2 suất chiếu từ 2 rạp khác nhau, khi nào rảnh thì sẽ đọc lại hoàng tử bé lần hai, và hy vọng sẽ không còn phải tự hỏi “ai cho em lần thứ hai”.